Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi

Đề bài: Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi

Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi 

I. Dàn ý Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi

1. Mở bài

Giới thiệu Nguyễn Trãi.

2. Thân bài

a. thế cuộc, thân thế, sự nghiệp chính trị, quân sự:– Nguyễn Trãi (1380-1442), tên hiệu là Ức Trai, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Phượng Sơn, lộ Lạng Giang.– Xuất thân trong một gia đình danh giá, cha Nguyễn Trãi là Nguyễn Ứng Long (sau đổi thành Nguyễn Phi Khanh), mẹ ông là bà Trần Thị Thái con gái thứ ba của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán.– Chịu nhiều mất mát đau thương:+ 5 tuổi thì mẹ mất, 10 tuổi thì ông ngoại qua đời.+ Năm 1407 nhà Hồ sụp đổ, Nguyễn Phi Khanh bị giặc áp giải về Trung Quốc. Nguyễn Trãi từ biệt thân phụ ông tại ải Nam Quan, lần chia tay này cũng là lần cuối ông họp mặt cha mình.

– Nguyễn Trãi quay về được Trương Phụ, viên quan nhà Minh chiêu dụ cho ra làm quan, Nguyễn Trãi kiên quyết không cam chịu đầu hàng giặc, rồi bị giam lỏng ở thành Đông Quan suốt 10 năm trời.– Nguyễn Trãi đã tìm cách trốn khỏi thành Đông Quan và về dưới trướng của Lê Lợi, gia nhập nghĩa quân Lam Sơn, trở thành một vị quân sư tài giỏi, giỏi thao lược, có rất nhiều đóng góp to lớn cho sự thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, cũng như việc xây dựng một triều đại mới – triều Hậu Lê.– Cuối năm 1427 đầu năm 1428, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô Đại cáo, đây được xem là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của Đại Việt.– Lê Thái Tổ thăng hà, triều đình lâm vào khủng hoảng, với những tranh chấp nội bộ sâu sắc, hàng loạt những bậc khai quốc công thần đời đầu bị nghi kỵ, Nguyễn Trãi, bản thân ông đã không được tin sử dụng trong suốt 10 năm trời.– Năm 1438 Nguyễn Trãi chán nản, bất đắc ý nên xin về ở ẩn tại Côn Sơn.– Năm 1439, vua Lê Thái Tông mời ông ra giúp nước, Nguyễn Trãi vui mừng, dành nhiều tâm sức phụng sự quốc gia, tích cực tham gia những công cuộc kiến thiết, xây dựng hoàn thiện thiết chế triều đình.– Năm 1442, thảm án Lệ Chi viên xảy ra Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ bị khép vào tội giết thịt vua, phải chịu án tru di tam tộc, kết thúc thế cuộc nhiều vẻ vang nhưng cũng lắm thăng trầm của một vĩ nhân.

b. Sự nghiệp sáng tác:

* Nguyễn Trãi là một bậc kỳ tài có thông hiểu trong nhiều ngành nghề:

– Lịch sử:+ Vĩnh Lăng thần đạo bi là bài văn bia kể về thân thế và sự nghiệp của vua Lê Thái Tổ.+ Lam Sơn thực lục, kể về cuộc khởi nghĩa hơn 10 năm của nghĩa quân Lam Sơn.+ Chí Linh sơn phú.+ Băng Hồ di sự lục.

– Địa lý: Dư địa chí hay còn gọi với những tên khác như Ức Trai thi tập Nam Việt Dư địa chí, hoặc Lê triều cống pháp, được xem là một bộ sách về địa lý cổ nhất của Việt Nam, ghi chép lại những đặc điểm về sản vật và con người Việt thời trung đại.– Chính trị, quân sự: Có Bình Ngô Đại cáo và Quân trung từ mệnh tập, ngoài ra còn một số những tác phẩm khác bao gồm những bài biểu, bài chiếu viết dưới hai thời vua Lê.– Trong ngành nghề văn học, Nguyễn Trãi để lại nhiều tập thơ xuất sắc viết bằng chữ Hán và chữ Nôm như Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập.

* Trong sự nghiệp thơ văn của mình Nguyễn Trãi được mệnh danh là một nhà văn chính luận kiệt xuất đồng thời là một thi sĩ trữ tình sâu sắc:

– Nhà văn chính luận kiệt xuất:+ Tác phẩm Bình Ngô đại cáo được xem là bản tuyên ngôn độc lập lần hai, là “áng thiên cổ hùng ca nghìn đời”.+ Quân trung từ mệnh tập bao gồm những thư từ gửi tướng soái của giặc trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, có trị giá như những tài liệu ngoại giao, và những bài văn răn đe tướng sĩ, củng cố ý thức quân đội.+ 28 tác phẩm biểu, chiếu khác nhau.=> Nội dung xuyên suốt là tư tưởng nhân nghĩa, lòng yêu nước thương dân, với nghệ thuật lập luận, bố cục chặt chẽ, luận điểm luận cứ linh hoạt, sắc bén, chính vì vậy hầu hết những tác phẩm chính luận của Nguyễn Trãi đều được xem là áng văn chính luận mẫu mực mà người đời sau cần tham khảo.

Xem thêm bài viết hay:  NH4Cl + AgNO3 → NH4NO3 + AgCl

– thi sĩ trữ tình sâu sắc:+ Sáng tác chữ Hán hiện còn tập thơ Ức Trai thi tập, sáng tác chữ Nôm hiện còn Quốc m thi tập – tập thơ viết bằng tiếng Việt trước hết duy nhất còn sót lại cho tới ngày ngày hôm nay.+ những sáng tác thơ của Nguyễn Trãi đều tập trung thể hiện một nội dung chính ấy là con người Nguyễn Trãi với hình ảnh người anh hùng vĩ đại và con người trần thế.

3. Kết bài

Nêu cảm nhận.

II. Bài văn mẫu Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi trong văn học Việt Nam thường được biết tới với vai trò là một tác gia nổi tiếng với nhiều tác phẩm thuộc những ngành nghề khác nhau, mà ở bất cứ ngành nghề nào ông cũng để lại những dấu ấn riêng biệt với nhiều tác phẩm xuất sắc. Đồng thời trong lịch sử Việt Nam Nguyễn Trãi còn là một nhà chính trị quân sự lỗi lạc và tài giỏi, với học vấn uyên thâm, tầm nhìn xa trông rộng, lòng yêu nước sâu sắc, Nguyễn Trãi đã tham gia vào cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi, trở thành bậc khai quốc công thần đời đầu của triều Hậu Lê. Tuy nhiên bản thân Nguyễn Trãi dù đã lập nhiều công lao, đóng góp xây dựng quốc gia nhiều năm thế nhưng lại phải chịu một kết cuộc thê thảm, liên lụy tam tộc, mà cho tới ngày nay những sử gia vẫn nhiều lần tranh cãi về sự kiện mang tên án oan Lệ Chi viên còn nhiều bí mật này.

Nguyễn Trãi (1380-1442), tên hiệu là Ức Trai, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Phượng Sơn, lộ Lạng Giang (nay là huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương), sau đó gia đình ông dời tới ở Định Khê, Thường Tín, Hà Nội. Ông vốn xuất thân trong một gia đình danh giá, cả hai bên họ nội ngoại đều có truyền thống khoa cử, văn học, truyền thống yêu nước và có chức tước nhiều đời, chính vì vậy ngay từ thuở nhỏ Nguyễn Trãi đã được lợi một nền giáo dục tốt đẹp, trở thành căn cơ cho sự nghiệp của ông sau này. Cha Nguyễn Trãi là Nguyễn Ứng Long (sau đổi thành Nguyễn Phi Khanh) là một nho sĩ hay, từng đỗ Thái học sinh và ra làm quan dưới triều Trần, mẹ ông là bà Trần Thị Thái con gái thứ ba của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Tuy nhiên, thế cuộc Nguyễn Trãi dù có vẻ là trải gấm hoa nhưng thực tế rằng ngay từ thuở nhỏ ông đã chịu nhiều mất mát đau thương, lúc vừa lên 5 tuổi thì mẹ ông bệnh mất, tổ tông không đi tiếp bước nữa mà lặng lẽ một mình nuôi dưỡng những con. tới năm 10 tuổi thì ông ngoại tức Tư đồ Trần Nguyên Đán người thân thiết và có rất nhiều tác động tới thế cuộc Nguyễn Trãi cũng qua đời, để lại cho ông nhiều tiếc nuối. Nhưng không ngừng lại ở đó, năm 1400 sau khi đã thi đỗ Thái học sinh dưới triều Hồ, hai cha con Nguyễn Trãi lập chí cùng phụng sự triều đại mới, thì biến cố xảy ra. Năm 1407, nhà Minh mượn cớ nhà Hồ lên ngôi bất chính, dẫn quân sang đàn áp, nhà Hồ sụp đổ, bản thân Nguyễn Phi Khanh bị giặc áp giải về Trung Quốc. Nguyễn Trãi muốn đi theo để tận hiếu, thế nhưng tổ tông đã khuyên ông nên ở lại tìm cách báo thù rửa nhục cho quốc gia và cho cha. Nguyễn Trãi vâng lệnh cha và từ biệt thân phụ ông tại ải Nam Quan, lần chia tay này cũng là lần cuối ông họp mặt cha mình. Nguyễn Trãi quay về được Trương Phụ, viên quan nhà Minh chiêu dụ cho ra làm quan, nhưng với tấm lòng yêu nước và lòng tự trọng dân tộc sâu sắc, Nguyễn Trãi kiên quyết không cam chịu đầu hàng giặc. Điều này khiến Trương Phụ tức giận toan giết thịt Nguyễn Trãi phòng ngừa hậu họa, thế nhưng Thượng thư Hoàng Phúc tiếc tài Nguyễn Trãi, nên tha chết cho ông và giam lỏng ông ở thành Đông Quan suốt 10 năm trời. Trong khoảng thời gian đằng đẵng đó, không rõ Nguyễn Trãi đã làm những gì, thế nhưng truyền rằng Nguyễn Trãi vẫn luôn canh cánh trong lòng tìm được một minh quân để phò tá, dẹp giặc Minh cứu nước. Và có nhẽ rằng từ lâu đã nghe tiếng Lê Lợi thế nên Nguyễn Trãi đã tìm cách trốn khỏi thành Đông Quan và về dưới trướng của Lê Lợi, gia nhập nghĩa quân Lam Sơn, trở thành một vị quân sư tài giỏi, giỏi thao lược, có rất nhiều đóng góp to lớn cho sự thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, cũng như việc xây dựng một triều đại mới – triều Hậu Lê. Sau khi đại thắng giặc Minh, cuối năm 1427 đầu năm 1428, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô Đại cáo, đây được xem là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của Đại Việt, có ý nghĩa chính trị sâu sắc, tuyên bố thắng lợi vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn trước 15 vạn đại quân Minh, mở ra một kỷ nguyên mới độc lập và tự chủ cho quốc gia, khẳng định sức mạnh, ý chí dân tộc ta trước giặc ngoại xâm. Tuy nhiên nhà Hậu Lê vừa thành lập không bao lâu, căn cơ còn chưa vững chắc thì Lê Thái Tổ thăng hà, triều đình lâm vào khủng hoảng, với những tranh chấp nội bộ sâu sắc, hàng loạt những bậc khai quốc công thần đời đầu bị nghi kỵ, cho là có ý chuyên quyền, công cao chấn chủ, và bị thất sủng, trong đó có Nguyễn Trãi, bản thân ông đã không được tin sử dụng trong suốt 10 năm trời. Điều này khiến Nguyễn Trãi chán nản, bất đắc ý nên xin về ở ẩn tại Côn Sơn vào năm 1438. tới năm 1439, vua Lê Thái Tông lại có ý mời ông ra giúp nước, Nguyễn Trãi thấy bản thân lại được vua tín nhiệm, thì vui mừng, dành nhiều tâm sức phụng sự quốc gia, tích cực tham gia những công cuộc kiến thiết, xây dựng hoàn thiện thiết chế triều đình. Nhưng thật không may rằng, lần quay lại và được vua tin sử dụng này của ông đã dẫn gia đình ông tới một kết cuộc không thể vãn hồi. Trong lần đi tuần của Lê Thái Tông ở miền đông, Nguyễn Trãi đã mời vua vào nơi ở ẩn của mình tại Côn Sơn ngơi nghỉ, và cho người thiếp là Nguyễn Thị Lộ vào hầu vua. Không ngờ rằng vua chết bất đắc kỳ tử khi mới 21 tuổi, Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ bị khép vào tội giết thịt vua, phải chịu án tru di tam tộc, ngày nay người ta vẫn gọi là thảm án Lệ Chi viên, kết thúc thế cuộc nhiều vẻ vang nhưng cũng lắm thăng trầm của một danh nhân văn hóa toàn cầu.

Xem thêm bài viết hay:  Cảm nghĩ của em về Bài học đường đời đầu tiên hay nhất - Văn mẫu lớp 6

kế bên sự nghiệp chính trị, quân sự, thì Nguyễn Trãi được biết tới nhiều hơn cả là một bậc kỳ tài có thông hiểu trong nhiều ngành nghề và ở ngành nghề nào ông cũng có những tác phẩm đạt tới trình độ xuất sắc mà ở đó một số đã trở thành mẫu mực, có ý nghĩa tham khảo, nghiên cứu cho những thế hệ về sau. Về phương diện lịch sử, Nguyễn Trãi đã để lại những tác phẩm là Vĩnh Lăng thần đạo bi là bài văn bia kể về thân thế và sự nghiệp của vua Lê Thái Tổ. Tác phẩm thứ hai là Lam Sơn thực lục, kể về cuộc khởi nghĩa hơn 10 năm của nghĩa quân Lam Sơn. Ngoài ra còn có Chí Linh sơn phú kể về chuyện nghĩa quân Lam Sơn rút lên núi Chí Linh lần thứ ba năm 1422, và Băng Hồ di sự lục viết về thế cuộc của Tư đồ Trần Nguyên Đán. Về địa lý, Nguyễn Trãi cũng để lại một cuốn Dư địa chí hay còn gọi với những tên khác như Ức Trai thi tập Nam Việt Dư địa chí, hoặc Lê triều cống pháp. Đây được xem là một bộ sách về địa lý cổ nhất của Việt Nam, ghi chép lại những đặc điểm về sản vật và con người Việt thời trung đại, mà cho tới ngày ngày hôm nay bản thân nó vẫn còn những trị giá tham khảo nhất định. Trong chính trị, quân sự Nguyễn Trãi có những tác phẩm rất nổi tiếng là Bình Ngô Đại cáo và Quân trung từ mệnh tập, ngoài ra còn một số những tác phẩm khác bao gồm những bài biểu, bài chiếu viết dưới hai thời vua Lê. Trong ngành nghề văn học, Nguyễn Trãi để lại nhiều tập thơ xuất sắc viết bằng chữ Hán và chữ Nôm như Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập.

Và trong sự nghiệp thơ văn của mình Nguyễn Trãi còn được mệnh danh là một nhà văn chính luận kiệt xuất đồng thời là một thi sĩ trữ tình sâu sắc. Trong đó với tư cách là nhà văn chính luận kiệt xuất, những tác phẩm của ông chủ yếu phục vụ cho sự nghiệp chính trị quân sự, gồm những tác phẩm Bình Ngô đại cáo được xem là bản tuyên ngôn độc lập lần hai, là “áng thiên cổ hùng ca nghìn đời”, không chỉ xuất sắc trong cách hành văn lập luận chặt chẽ sâu sắc mà còn đặc biệt với những trị giá nội dung mang tính thời cuộc. Thứ hai là tập Quân trung từ mệnh tập bao gồm những thư từ gửi tướng soái của giặc trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, có trị giá như những tài liệu ngoại giao, và những bài văn răn đe tướng sĩ, củng cố ý thức quân đội. Ngoài ra còn có khoảng 28 tác phẩm biểu, chiếu khác nhau. Với nội dung tư tưởng nhân nghĩa, lòng yêu nước thương dân là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong hầu hết những tác phẩm, phối hợp nghệ thuật lập luận, bố cục chặt chẽ, luận điểm luận cứ linh hoạt, sắc bén. Chính vì vậy nên những tác phẩm chính luận của Nguyễn Trãi đều được xem là áng văn chính luận mẫu mực mà người đời sau cần tham khảo.

Xem thêm bài viết hay:  tìm hiểu nhân vật Mị trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài

Với tư cách là một thi sĩ trữ tình sâu sắc, trong suốt thế cuộc mình Nguyễn Trãi đã sáng tác rất nhiều tác phẩm có trị giá, tuy nhiên vì hàm oan mà hầu như chúng đều bị thiêu hủy, sau này được thân oan, nhưng số lượng thu thập lại cũng chỉ là một phần nhỏ may mắn còn sót lại. Tuy nhiên với bấy nhiêu những tác phẩm cũng đã đủ để thấy được tài năng kiệt xuất của Nguyễn Trãi trong ngành nghề thơ ca với những sáng tác cả chữ Hán và chữ Nôm. Trong đó sáng tác chữ Hán hiện còn tập thơ Ức Trai thi tập, sáng tác chữ Nôm hiện còn Quốc m thi tập – tập thơ viết bằng tiếng Việt trước hết duy nhất còn sót lại cho tới ngày ngày hôm nay. Nhìn chung những sáng tác thơ của Nguyễn Trãi đều tập trung thể hiện một nội dung chính ấy là con người Nguyễn Trãi với hình ảnh người anh hùng vĩ đại và con người trần thế. Tính anh hùng thể hiện trong tư tưởng xuyên suốt nhiều tác phẩm ấy là lý tưởng yêu nước thương dân, tấm lòng nhân nghĩa, phẩm cách người quân tử thông qua những hình ảnh tượng trưng: tùng, cúc, trúc, mai. Con người trần thế bộc lộ thông qua những tình cảm của thi sĩ như nỗi đớn đau, xót xa trước nghịch cảnh quốc gia, trước những trò nham hiểm, trêu ngươi của xã hội, hay tấm lòng yêu thiên nhiên, niềm vui sống thế cuộc thanh tao, giản dị, những tình cảm bạn bè, vua tôi, cha con sâu nặng tha thiết,…

Với những đóng góp to lớn của mình cho quốc gia, Nguyễn Trãi thực xứng danh là một trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam với những công trạng huy hoàng và vĩ đại, được khắc ghi trong lịch sử nước nhà. Trong đó có nhẽ quý giá nhất phải kể tới tấm lòng yêu nước sâu nặng, lý tưởng nhân nghĩa lấy nhân dân làm đầu, cùng với tài năng trí tuệ trong ngành nghề ngoại giao quân sự của mình, Nguyễn Trãi đã góp phần rất to lớn vào khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, mở ra một triều đại mới cho dân tộc. Về văn học, có thể xem Nguyễn Trãi chính là kết tinh tuyệt vời của hai truyền thống văn học Lý – Trần, cắm một dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của văn học trung đại Việt Nam, thể hiện cả trên hai phương diện là thể loại và tiếng nói.

Bài Thuyết minh về thi sĩ Nguyễn Trãi trên đây là những nét cơ bản nhất về thế cuộc sự nghiệp và thân thế của bậc vĩ nhân hàng đầu trong lịch sử dân tộc – Nguyễn Trãi. Để tìm hiểu thêm về việc vì sao Bình Ngô Đại cáo lại được xem là một “áng thiên cổ hùng ca” là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc, mời những em tìm đọc những bài viết Thuyết minh Bình Ngô đại cáo và bài Thuyết minh hai đoạn đầu bài Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi.

Bản quyền bài viết thuộc THPTSocTrang.Edu.Vn. Mọi hành vi sao chép đều là gian lận!

Nguồn chia sẻ: thptsoctrang.edu.vn

Viết một bình luận